Świadczenie rodzicielskie, a działalność nierejestrowana.

Witajcie,

Wrześniowy, długi wieczór, za oknem ciemno. Jesień zbliża się dużymi krokami. Chyba najwyższy czas wrócić do zagadnień dotyczących działalności nierejestrowanej. Wcześniejsze artykuły znajdziecie tu i tu. Opisałam w nich najważniejsze kwestie, takie jak co to jest działalność nieewidencjonowana oraz jakie warunki musimy spełnić by korzystać z tej formy prowadzenia działalności. Zwróciłam uwagę na kwestie podatkowe oraz zagadnienia związane z ewidencją kosztów i przychodów. Dziś chciałabym znaleźć odpowiedź na pytanie – czy mama pobierająca świadczenie rodzicielskie (tzw. kosiniakowe) może prowadzić działalność nierejestrowaną?

Co to jest Kosiniakowe?

Jest to pomoc finansowa w postaci świadczenia rodzicielskiego, z której mogą skorzystać:

  • mamy studentki,
  • mamy, które są bezrobotne (zarówno te zarejestrowane w Urzędzie Pracy, jak i niezarejestrowane),
  • mamy pracujące na podstawie umów cywilno-prawnych (umowy o dzieło oraz umowy zlecenie, od których nie była odprowadza dobrowolna składka chorobowa),
  • mamy ubezpieczone w KRUS.

Jak widzimy, z zasady uprawnioną do pobierania świadczenia jest matka dziecka, jednakże ustawa poszerza krąg osób, które mogą wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 17c. Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie rodzicielskie przysługuje również:

1) ojcu dziecka (ojcu tylko pod pewnymi warunkami, o których napiszę niżej)
2) opiekunowi faktycznemu dziecka w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do ukończenia 10. roku życia;
3) rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do ukończenia 10. roku życia;
4) osobie, która przysposobiła dziecko, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do ukończenia 10. roku życia.

Kiedy świadczenie przysługuje ojcu dziecka?

Świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka w przypadku:
1) skrócenia na wniosek matki dziecka okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka;
2) śmierci matki dziecka;
3) porzucenia dziecka przez matkę.

Na jaki okres przysługuje świadczenie?

1) 52 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka;
2) 65 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia dwojga dzieci lub objęcia opieką dwojga dzieci;
3) 67 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia trojga dzieci lub objęcia opieką trojga dzieci;
4) 69 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia czworga dzieci lub objęcia opieką czworga dzieci;
5) 71 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia pięciorga i więcej dzieci lub objęcia opieką pięciorga i więcej dzieci.

Moment uprawniający do otrzymania świadczenia.

Świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia:
1)  porodu – w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1;
2) objęcia dziecka opieką, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia. 
3) przysposobienia dziecka, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia.

Wysokość świadczenia.

  • Świadczenie rodzicielskie przysługuje w wysokości 1000,00 zł miesięcznie, z uwzględnieniem pewnych zasad.
  • W razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w okresie, o którym mowa w art. 73 okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, 1292, 1321, 1428 i 1543), lub w ciągu miesiąca po jego zakończeniu, lub w okresie przedłużenia zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 73 okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych ust. 3 tej ustawy, świadczenie rodzicielskie przysługuje jednemu z rodziców w wysokości różnicy między kwotą świadczenia rodzicielskiego a kwotą pobieranego przez kobietę zasiłku dla bezrobotnych pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.
  • Kwotę świadczenia rodzicielskiego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.
  • Osobie uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego przysługuje:
1) w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie (jedno 1000 zł) bez względu na liczbę wychowywanych dzieci;
2) jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka.

Kiedy świadczenie rodzicielskie nie przysługuje?

Świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli:
1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego;
2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej (gdy świadczenie pobierała matka, ojciec lub osoby, które przysposobiły dziecko).
3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki;
4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
5) matce lub ojcu, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Podsumowując – ze świadczenia nie skorzystają:
  • osoby otrzymujące zasiłek macierzyński,
  • drugi rodzic, gdy jeden rodzic otrzymuje zasiłek macierzyński,
  • osoby, które korzystają ze świadczeń z tytułu urodzeniu dziecka w innych systemach niż powszechny system ubezpieczeniowy (np. funkcjonariusze służb mundurowych), 
  • gdy uprawniony rodzic/opiekun zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w związku z wykonywaniem pracy zarobkowej, która uniemożliwia jej sprawowanie,
  • matce lub ojcu, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego,
  • gdy dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej.

Praca zarobkowa, uniemożliwiającą sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

Szukając odpowiedzi na pytanie, czy w okresie pobierania świadczenia rodzicielskiego można prowadzić działalność nierejestrowaną, należy zwrócić szczególną uwagę na przesłanki dotyczące sytuacji, które powodują utratę świadczenia (tj. kiedy świadczenie nie przysługuje). O ile część przesłanek nie budzi wątpliwości i oczywistym jest, że mama traci prawo do świadczenia, to jedna z przesłanek może stanowić problem interpretacyjny.  Czy podjęcie jakiejkolwiek pracy spowoduje, że mama nie będzie uprawniona do  pobierania świadczenia rodzicielskiego ? Czy pobierając świadczenie nie możemy, jako matki prowadzić działalności nieewidencjonowanej?

Próba wyjaśnienia definicji sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Jak już napisałam sformułowanie osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki, może nastręczać pewnych wątpliwości.

Po pierwsze przepisy nie doprecyzowują pojęcia sprawowanie osobistej opieki. Nie wprowadzono konkretnych wytycznych, które pozwoliłyby ocenić, kiedy i jaka praca wyłącza możliwość sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Czy jest to praca powyżej określonego wymiaru czasu pracy, czy w określonej formie?

Jest to przesłanka, która musi być sumiennie oceniana dla każdej mamy oddzielnie. Oceny powinni dokonać pracownicy organów właściwych do wypłaty świadczenia, np. pracownicy MOPR. Można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że warunek sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem będzie uznany za spełniony, gdy:

  • praca jest wykonywana w domu
  • praca jest wykonywana poza domem, lecz w niepełnym wymiarze czasowym (np. dziecko jest zostawiane raz na jakiś czas na kilka godzin z babcią).

Jaka jest definicja sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w innych ustawach?

Definicję osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem znajdziemy m.in. w ustawie z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie art. 4 pkt 17 osobą sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem jest:

  1. Osoba fizyczna sprawująca osobistą opiekę nad:
    a) dzieckiem własnym lub
    b) dzieckiem swojego małżonka lub
    dzieckiem przysposobionym,
  2. Sprawowanie opieki następuje w określonym przez ustawodawcę okresie, tj. 
  • do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 5 roku życia,
  • do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia – w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki tej osoby.

Jak wygląda rozumienie sprawowania osobistej opieki według ZUS oraz w orzeczeniach sądowych?

Zdaniem ZUS-u, fakt, iż dziecko uczęszcza do przedszkola, żłobka, klubu dziecięcego albo szkoły, niezależnie od ilości godzin pobytu w tych placówkach nie powoduje trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem

Jest to opinia dotycząca urlopu wychowawczego. Stanowisko to zasługuje na aprobatę tylko w części. Należałoby bowiem zwrócić uwagę, że przypadki parogodzinnego pozostawienia dziecka w jednej z wymienionych placówek powoduje jedynie „przejściową” a nie „trwałą” utratę kontaktu z dzieckiem.  Urlop wychowawczy jest uwarunkowany właśnie trwałym zaprzestaniem sprawowania opieki. Przykładem tego typu sytuacji mógłby być przypadek pracownicy, która w okresie urlopu wychowawczego wyjeżdża na kilka dni pozostawiając dziecko pod opieką małżonka lub dziadków. Jednak czy możemy posiłkowo wesprzeć się takim rozumieniem pojęcia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w przypadku świadczenia rodzicielskiego? Mam pewne wątpliwości, czy oddanie dziecka do żłobka nie będzie uznane przez organ wypłacający świadczenie rodzicielskie jako dowód na zaistnienie przesłanki dotyczącej zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z orzeczeń sądowych uznał, iż nadrzędnym celem urlopu wychowawczego jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem przez pracownika. Istotą takiej osobistej opieki jest to, że dla osoby korzystającej z urlopu wychowawczego zasadniczym, stałym i codziennym obowiązkiem jest zapewnienie dziecku niezbędnych środków bezpieczeństwa, utrzymania, rozwoju i wychowania, i to w takim zakresie, w jakim równoczesne sprawowanie opieki przez inne osoby jest zbędne. Myślę, że w podobny sposób należy rozumieć istotę sformułowania dotyczącego sprawowania opieki w przypadku pobierania świadczenia rodzicielskiego.

Gdyby posłużyć się terminologią zawartą w Słowniku Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka to  pojęcia osobistej opieki oraz uniemożliwienia, którymi posłużył się ustawodawca należy rozumieć, jako czynienie niemożliwym, nie dającym się urzeczywistnić, osiągnąć, zaś opiekę jako troszczenie się, dbanie, doglądanie, pilnowanie, sprawowanie dozoru. Ustawodawca posłużył się pojęciem osobistej opieki, czyli sprawowanej bezpośrednio przez osobę uprawnioną opieki nad dzieckiem. Należy uznać, że utrata możliwości jej sprawowania  OSOBIŚCIE np. w czasie wykonywania działalności nierejestrowanej, gdy dzieckiem zajmuje się ktoś inny, a my wychodzimy z domu, oznacza że świadczenie rodzicielskie zostanie utracone.

Kiedy mama może pobierać świadczenie rodzicielskie i prowadzić działalność nieewidencjonowaną?

Prowadzenie działalności nierejestrowanej w okresie popierania świadczenia rodzicielskiego jest dopuszczalne wyjątkowo wtedy, gdy nie doprowadzi do wyłączenia możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Osoba uprawniona do świadczenia rodzicielskiego, zamierzająca zająć się działalnością nierejestrowaną powinna zwrócić uwagę na charakter i czas wykonywania działalności nieewidencjonowanej. Można uznać, że wszelkie prace, mogące być wykonywane w domu, takie których czas wykonania może być elastycznie dopasowany do wychowywania dziecka, nie powinny budzić wątpliwości i nie powinny mieć wpływu na prawo do świadczenia. Do takiego rodzaju prac można zaliczyć m.in: szycie ubranek, prowadzenie sklepu internetowego, sprzedaż rękodzieła.

Jeżeli jednak mamy do czynienia z sytuacją, gdy działalność nieewidencjonowana (wykonywana nawet w niepełnym wymiarze czasu), wymaga od mamy codziennego wyjścia z domu np. w godzinach przedpołudniowych, co powoduje konieczność oddania dziecka do żłobka lub pod opiekę opiekunki, wówczas naturalną konsekwencją będzie odebranie świadczenia rodzicielskiego.

Czy trzeba zgłaszać prowadzenie działalności nierejestrowanej ?

Tak. Każde zdarzenie, które zmienia naszą sytuację życiową, zawodową musi być zgłoszone dla organu, w którym złożyliśmy wniosek o świadczenie rodzicielskie. Osoby uprawnione do pobierania świadczenia, zobowiązane są bowiem do zgłoszenia wszelkich zmian i okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczenia rodzicielskiego. Brak przekazania takich informacji może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń i koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami. Prowadzenie działalności nierejestrowanej jest takim zdarzeniem. Tak jak wyżej zostało to opisane, w zależności od typu działalności nierejestrowanej mama świadczenie utraci lub nie. Informując urząd o podjęciu pracy, matka powinna jasno opisać sytuację, wskazując, że prowadzenie przez nią działalności nierejestrowanej nie koliduje z opieką i wychowaniem dziecka. Pamiętajmy, że pracownicy socjalni pracujący w ośrodku pomocy społecznej, mają prawo przeprowadzić wywiad środowiskowy w razie wystąpienia wątpliwości, czy danej osobie (matce) przysługuje świadczenie.

Podsumowanie.

Przyjmując, że działalność nierejestrowana, to działalność do wys. 1050 zł, stanowiąca działalność dodatkową, należy przyjąć, że w większości przypadków nie spowoduje utraty kosiniakowego. Jednak dobrym pomysłem jest skontaktowanie się z organem PRZED podjęciem działalności. Dlaczego? Z prostego powodu. Jeśli organ uzna, że dana działalność nierejestrowana sprawi, że zostanie spełniona przesłanka zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to mama musi się zastanowić ile z tej działalności zarobi. Jeśli dana działalność powoduje zaprzestanie sprawowania opieki, ale zyski są na poziomie 500 zł miesięcznie, to czy nie lepiej poczekać z tą działalnością do zakończenia okresu pobierania kosiniakowego? Przepisy ustawy nie przewidują zmniejszenia świadczenia proporcjonalnie, bądź o określoną kwotę. Jeżeli prawo do świadczenia rodzicielskiego zostanie utracone, będzie to dotyczyło całej kwoty w wysokości 1000,00 zł.

Natomiast jeżeli dana działalność nieewidencjonowana nie powoduje zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to mama jak najbardziej może w wolnych chwilach rozwijać swój biznes, dorobić do kosiniakowego i łączyć macierzyństwo z inną aktywnością, która przynosi korzyści finansowe.

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw.
2.  Dz.U.2017.0.1952 t.j. – Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
3. Orzeczenie NSA z 25.03.2011 r., I OSK 2066/10
4. https://www.pckp.pl/osoba-sprawujaca-osobista-opieke-nad-dzieckiem-w-swietle-nowych-przepisow,4,4596
5. https://www.pckp.pl/trwale-zaprzestanie-sprawowania-osobistej-opieki-nad-dzieckiem-w-trakcie-urlopu-wychowawczego-,4,5139
6.  https://mamopracuj.pl/czy-pobierajac-swiadczenie-rodzicielskie-mozna-zalozyc-dzialalnosc-gospodarcza

Hits: 368

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Close

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Więcej informacji.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close