Mama wielodzietna – do jakich świadczeń ma prawo?

Witajcie,

Tydzień temu po raz trzeci zostałam mamą, a co za tym idzie zyskałam zacne miano mamy wielodzietnej. Trochę śmieszy mnie ten fakt, bo uważam, że trójka to taka normalna, średnia ilość dzieciaczków. Przy piątce to już rzeczywiście można mówić „wielo”. Ni mniej, ni więcej nasze prawo uznaje, że rodziną wielodzietną jest już rodzina z trójką dzieci, o czym pisałam Wam tutaj.

Rodzinom wielodzietnym przysługuje Karta Dużej Rodziny, dzięki której możemy mieć zniżki, np. na basen, do teatru czy na przejazdy środkami komunikacji miejskiej. Rodzice dożywotnio! Jestem szczęściarą. 11 miesięcy temu skończyłam studia i tym samym straciłam prawo do zniżek. Zatem śmiało mogę powiedzieć, że przez całe życie opłatę za bilet w pełnej wysokości ponosiłam przez niecały rok. 😀

Jednak nie tylko o karcie  chcę Wam dziś napisać. Nasze Państwo oferuje bowiem również pewnego rodzaju wsparcie finansowe dla rodzin, które zdecydują się na większą liczbę dzieci.

Jakie konkretnie świadczenia przysługują mamie?

  1. Świadczenie rodzicielskie (tzw. kosiniakowe).
  2. Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka (tzw. becikowe).
  3. Świadczenie wychowawcze (tzw.500 plus).
  4. Zasiłek rodzinny.
  5. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania w rodzinie wielodzietnej (na 3 i kolejne dziecko).
  6. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.
  7. Samorządowe becikowe. (Tylko w niektórych miastach, gminach).
  8. Dodatek mieszkaniowy.
  9. Dodatek energetyczny.
  10. Karta Dużej Rodziny.

Oczywiście większość z tych świadczeń może przysługiwać również mamie z jednym lub dwójką dzieci, ale duża część z nich jest przyznawana na podstawie kryterium dochodowego. W rodzinie wielodzietnej dochód dzieli się na więcej osób i jest zazwyczaj niższy niż przy modelu rodziny 2+1, zatem większą szansę na otrzymanie owych świadczeń mają mamy wielodzietne.

Z drugiej strony – dorośli, odpowiedzialni ludzie, nie powiększają rodziny, jeżeli nie będą w stanie jej sami utrzymać. Rodzice starają się podejmować różnych dodatkowych prac, by swój dochód zwiększyć i zapewnić lepsze warunki bytowe dzieciom. W związku z tym, niektóre z wymienionych świadczeń (np. zasiłek rodzinny z dodatkami, 500 + na pierwsze dziecko czy dodatek mieszkaniowy oraz energetyczny) nie będą przysługiwały każdej rodzinie wielodzietnej, a jedynie tej, która zmieści się w określonych „widełkach dochodowych”. Należy również pamiętać, że każde ze świadczeń ma innych próg, więc każda rodzina musi indywidualnie sprawdzić, czy jej dochody mieszczą się w danych widełkach, np. może nam przysługiwać 500+ na pierwsze dziecko, ale zasiłek rodzinny już nie.) Co więcej, jeśli chodzi o dodatek mieszkaniowy, oprócz progu dochodowego muszą być spełnione jeszcze inne warunki ustawowe, np. dotyczące metrażu czy  odpowiedniego tytułu prawnego domu lub mieszkania.

Podsumowanie.

Informację o wszystkich wymienionych świadczeniach można pozyskać w Miejskich Ośrodkach Pomocy Rodzinie lub Gminnych Ośrodkach Pomocy Społecznej. Jeśli czas pozwoli wkrótce rozwinę temat, pisząc kolejne posty dotyczące poszczególnych świadczeń. Dzisiejszy wpis pełni charakter informujący i porządkujący. Wskazuje na pewien katalog świadczeń, z których każda rodzina może skorzystać.

Czy wiedzieliście o wszystkich świadczeniach? Mnie zaskoczył dodatek mieszkaniowy, energetyczny (nie miałam pojęcia, że coś takiego istnieje) oraz dodatkowe samorządowe becikowe. W Białymstoku – 500 zł. Niestety w naszym mieście przysługuje tylko jako dodatek do dodatku do zasiłku rodzinnego, a nie np. na każde dziecko czy na każde dziecko urodzone w rodzinie wielodzietnej.

Wielodzietność, a miejsce w przedszkolu.

Wielodzietność jest jedynym z kryteriów ustawowych branych pod uwagę w czasie rekrutacji do publicznego przedszkola. Kryteria ustawowe są kryteriami tzw. pierwszego etapu postępowania rekrutacyjnego. W drugim etapie (jeśli w przedszkolu pozostaną  wolne miejsce) pod uwagę brane są kryteria samorządowe. Oznacza to, że dzieci z rodzin wielodzietnych mają zdecydowanie większe szanse dostania się do publicznej placówki w porównaniu do dzieci, które licznego rodzeństwa nie posiadają. Jest to jedna z form polityki prorodzinnej państwa, wspierającej duże rodziny.

Jak już zostało ustalone w poprzednim wpisie (tutaj) ustawa o systemie oświaty wskazuje, że za rodzinę wielodzietną uznamy rodzinę wychowującą troje i więcej dzieci (art. 20b pkt 1). Niestety ustawodawca nie sprecyzował kogo uznaje za rodzinę oraz nie określił dokładnej definicji dziecka.

Różnorodność definicji rodziny.

Na wstępie należy zaznaczyć, że pojęcie dziecka i rodziny są bardzo odmiennie definiowane na gruncie różnych ustaw, a czym pisałam Wam wczoraj. Rodziną mogą być osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. w innej ustawie przeczytamy, że przez rodzinę można też rozumieć małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25.roku życia, a także dziecko. które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem rodzinę mogą tworzyć osoby, które łączą określone stosunki prawne, ale czasem za członka rodziny można uznać np. konkubenta. wszystko zależy od celu ustawy.

Pojęcie dziecka w świetle prawa.

Zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka za dziecko uznamy każdą istotę ludzką od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności, a w ustawie o świadczeniach rodzinnych w art.3 pkt 4 odnajdziemy zapis, że pod pojęciem dziecka rozumiemy dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. W definicji rodziny wielodzietnej zawartej w ustawie Prawo oświatowe posłużono się pojęciem dziecka. Nie wskazano jednak, że chodzi np. o dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego.

Wnioski.

Zgodnie z powyższym należy uznać, że oceniając spełnienie kryterium wielodzietności komisja rekrutacyjna będzie brała pod uwagę wychowywane w rodzinie dzieci w wieku do ukończenia 18 roku życia. Dlaczego?

Zgodnie z art. 10 ustawy Kodeks cywilny – osoba, która ukończyła 18 lat jest osobą dorosłą. Zatem uwzględniając kryterium wielodzietności rodziny kandydata za dziecko należy uznawać wyłącznie osoby do ukończenia 18 roku życia. Anna Trochimuik w swoim artykule wskazuje, że gdyby celem ustawodawcy było przyznanie punktów kandydatom mającym starsze niż 18-letnie rodzeństwo, to posłużyłby się inną definicją rodziny wielodzietnej lub zawarłby odesłanie do innych przepisów normatywnych. W przypadku kryterium ustalania dochodu na osobę w rodzinie kandydata, jest takie odesłanie. Ustawodawca wskazuje, że pod pojęciem dochodu rozumie się dochód, o którym mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Podsumowanie.

Za rodzinę wielodzietną, jak już ustaliliśmy uznamy rodzinę z minimum trójką dzieci w wieku do 18 roku życia. Nie bierze się pod uwagę osób, które są pełnoletnie, nawet jeżeli kontynuują naukę i pozostają na utrzymaniu rodziców.

Jak udowodnić, że jesteśmy rodziną wielodzietną?

Wystarczy złożyć odpowiednie pismo, oświadczenie o wielodzietności rodziny kandydata. Należy pamiętać o tym, że tego typu oświadczenie musi być złożone w odpowiedniej formie, tj. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Rodzic składający oświadczenie jest zobowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści:

Jestem świadomy odpowiedzialności karnej, za złożenie fałszywego oświadczenia.

Na koniec warto wspomnieć o innych kryteriach ustawowych i ich stosunku do kryterium wielodzietności. W dokumencie określającym zasady rekrutacji do przedszkoli samorządowych/oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych prowadzonych przez miasto Białystok na rok szkolny 2018/2019 znajdziemy zapis, że kryteria ustawowe mają jednakową wartość. Wielodzietność będzie miała więc, taką samą wagę, jak:

  • niepełnosprawność kandydata,
  • niepełnosprawność jednego lub obojga z rodziców kandydata
  • niepełnosprawność rodzeństwa kandydata,
  • samotne wychowanie kandydata w rodzinie,
  • objęcie kandydata pieczą zastępczą.

Bibliografia:

  1. Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) 
  2. Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka do Minister Edukacji Narodowej z 14.01.2015 r. 
  3. Anna Trochimiuk, www.portaloswiatowy.pl/wazne-wydarzenia-dla-szkol-i-przedszkoli/rpd-niejasne-pojecie-wielodzietnej-rodziny-w-ustawie-o-systemie-oswiaty-5208.html
  4. Zasady rekrutacji do przedszkoli samorządowych/oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych prowadzonych przez miasto Białystok na rok szkolny 2018/2019